|
Wielką
osobliwością geologiczną Siedlisk jest występowanie bardzo licznych i nierzadko
okazałych fragmentów skamieniałych drzew. Już przed pięcioma wiekami Jan Długosz w swoich słynnych
"Rocznikach", w rozdziale o rzeczach osobliwych w Polsce zapisał:
"...w lasach, na polach i borach miasteczka Potylicz i wsi Hrebenne i Prusie, sosnowe drzewa mają taką naturę i tę właściwość, że jeżeli ich część, choćby gałąź lub inny kawał, odcięta zostanie lub odłamana, lub jeżeli nawet całe drzewo zostanie ścięte, przemienia się i przekształca po kilku latach w krzemień."
Długosz mylił się, co do czasu powstawania skamieniałości, ale miał całkowitą rację uznając je za wielką osobliwość naszej ziemi.
Fragmenty
skamieniałego drzewa gatunku
Taxodioxylon taxodii
z przed ok. 18 mln lat, których materia organiczna została zastąpiona
nieorganiczną, czyli światła komórek, oraz ściany komórkowe zostały
wysycane substancją krzemionkową. Przyczynił się do tego proces krzemienienia, będący zjawiskiem rzadkim, a zachodzącym jedynie przy
bardzo specyficznym zestawieniu czynników, w odpowiednim czasie, i
dla określonego materiału. Mineralizacja
trzeciorzędowego drewna
odbywała
się w środowisku wodny m,
możliwa była zaś, dzięki zahamowaniu procesów rozkładu
biologicznego. Powalone
pnie przykryte przez nagromadzone osady, znalazły się w warunkach
ograniczenia dostępności tlenu, wraz z wysoką zawartością materii
organicznej otoczenia. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym zachowaniu
drzew iglastych w stanie kopalnym, jest zawarta w ich
drewnie, konserwująca żywica. Pozwala ona na odpowiednio długie
pozostawanie szczątków w środowisku mineralizacji. Korzystna budowa
struktury drewna drzew iglastych w postaci ligniny, która rozkłada
się na nierozpuszczalne w wodzie produkty. Źródłem substancji
krzemionkowej, niezbędnej do powstania skamieniałości, był proces
rozkładu skał, przebiegający w warunkach gorącego, wilgotnego
klimatu.
Skamieniałe pnie rzadko znajdowane są na pierwotnym swoim złożu.
Najczęściej spotyka się drobne kawałki drewna, rozrzucone
w powierzchniowych osadach czwartorzędowych, co jest skutkiem
zniszczenia macierzystego dla nich poziomu trzeciorzędu. Skamieniałe
drewno było dodatkowo poddane niszczącym wpływom wietrzenia i
erozji. Procesy te, przyczyniały się do jego przemieszczania, oraz
fragmentacji. Niektóre z okazów posiadają na powierzchni
naskorupienia o charakterze polewy pustynnej, co wskazujące na
okresowe oddziaływanie klimatu suchego na skamieniałości. W drewnie
często występują strefy zniekształcone i sprasowane, powstałe
wskutek, oddziaływania ciężaru w czasie ich formowania. Niejednolita
barwa okazów, jest wynikiem mineralizacji krzemionkowej w różnych
odmianach, uwarunkowanej uzupełniającym udziałem innych minerałów.
Współczesnym odpowiednikiem gatunku T. taxodii jest drewno
cypryśnika błotnego.
|